Klysters

Op www.ensafh.nl, jo favorite iennichste Fryske literêre tydskrift, stiet wer ris in kollum fan my. Dizze kear in kommintaar oer hoe’t it fierder moat mei Fryske berne- en jongereinboeken, nei oanlieding fan de sterke Sirkwy-lêzing dy’t Sigrid Kingma ôfrûne tiisdei hold yn Drachten.

Hjir in priuwke. De rest lêze jo op Ensafh:

Merakels wie Sigrid har idee fan Fryske ‘Jonge Lijsters’. Sóks soe pas Fryske lêsbefoardering wêze: alle jierren fia skoalle bern in pakket Fryske jongereinboeken op har nivo bestelle litte. Alle jierren in seleksje fan, sis, trije kreas werútjûne goede lêsboeken op nivo A en trije op nivo B. Skylk hooplik ek op it dregere nivo C (mar yn dy kategory binne eins noch te min Fryske jongereinboeken ferskynd). Foarútbesteld, om en by €12 it pakket, en printe ‘on demand’. Pakst it goed oan, dan kinst tûzenen fan dy boekepakketsjes oan Fryske skoalbern en har âlden slite!

Snein, njontjin febrewaris 2012.

Sûnder Smit

De deis fan de Grutte Gedichtejûn siet ik hinne en werom neist Pier Boorsma yn de trein. Sa kamen wy te praat oer in (njonkenlytsen âld) probleem: it lytse bytsje essays dat der yn it Frysk skreaun wurdt. Ien dy’t yn syn tiid wol in warber Frysk essayist wie, wie lykwols Jo Smit (1916-1991). Fan Smit hie ik al de moaie ferhalebondel Bisten en boargers, en ek syn boarterijke Stôk en ballen, mar syn skôgjend proaza (dêr’t er yn 1963 méi de Gysbert foar krige) koe ik net.

Myn reisgenoat woe ha, Jo Smit syn essays yn (û.o.) de Tsjerne wiene noch altiten net bondele. Dat soe in moai boek opleverje… De oare moarns fûn ik rillegau út dat Jabik Veenbaas ús al foar west hie, mei blomlêzing fan santjin koartere en langere stikken fan Smit. Ik frege it boek op út de byb, en wis: Jo Smit wie yndie in feardich essayist, dy’t skerpsinnich en dwersich nei Fryslân en it Frysk seach. Ynspirearjend, mei bagaazje en eachweid, ien foar wa’t kieze foar it Frysk lyk wie oan kieze foar frijheid.

De blomlêzing fan Veenbaas jout in aardich oersjoch fan Smit syn tinken oer literatuer en oer it Frysk. Foaral oer it earste aspekt giet it essay dat Veenbaas ta ynlieding skreau. Wat ik miste, wie in biografyske skets fan in man mei in, foar in Frysk skriuwer alteast, ôfwikseljende en nijsgjirrige karriêre. Boppedat wurdt al dúdlik dat it hjir om in seleksje giet, mar krijt de lêzer bûten dizze kar-út net in byld fan Smit syn produksje oan skôgjend wurk. In bibliografy dêrfan (of tenminsten fan alles dat Veenbaas en Riemersma fan Smit ûnder eagen hân hiene) hie moai west. Oer de foarmjouwing sil ik net lêbskoaie (by de KU moasten de skriuwers alles ommers sels dwaan), mar de staverings- en setflaters steurden my skoan.

Jo Smit kaam fan Skylge, Midslân om krekt te wêzen. Hy hat wurke as sjoernalist en as learaar, wie ferfolgens direkteur fan de RONO (regionale omrop) en dêrnei fan de VARA Radio. Hollânsk en Midslânzersk wiene de talen fan syn bernetiid yn Rotterdam en op it eilân. Frysk learde hy pas doe’t er yn Grins studearre.

Smit naam in sintraal plak yn yn it Fryske literêre fjild nei de oarloch. Yn Zolang de wind van de wolken waait lêze jo lykwols amper oer Jo Smit. Hy figurearret faker op foto’s as dat er omtinken krijt yn de haadtekst. Goed, op side 153 wurdt syn biografy jûn yn in útwrydsk foto-ûnderskrift, — mar dat dát it meast ynhâldlike is dat der yn it Wolkeboek oer him sein wurdt, toant hoe’t de auteurs him oan de râne fan de Fryske literatuer pleatsten. Fierders is Smit dêr inkeld de ynspirator fan in Riemersma (en in Van der Leest), wêrmei’t Trinus Riemersma al te bot en al te teleologysk ta hichtepunt fan it Fryske proaza kanonisearre wurdt. Jo Smit as ‘foarôfskading’ fan ús ferlosser Trinus…

It doar it wol oan en hâld út dat Jo Smit ien fan de wichtichste, én ûnderhâldendste, Fryske skriuwers ea west hat. Ten ûnrjochte heal fergetten, in yntellektuële twadde-taal-Fries mei in blikfjild dat fier foarby de grieën en de greiden rikke. Ien dy’t yn de jierren ’30 en ’40 genôch mishanling fan taal ûnderfûn hie om radikaal te gean foar de frijheid fan de lytse taal dy’t opbokse moat tsjin de sintralisme en lykskeakeling. Ien dy’t oe sa linich en humaan skriuwe koe yn selsbewuste (en dus geve) taal. Dat Smit gjin post-grifformearde dogmatikus wie, is ek wol noflik.

Syn earste boekpublikaasje, it lange ferhaal Sûnder sûker (41 s.) lies ik okkerdeis. Neffens it Wolkeboek bestiet it net. Skande, want it is in yntelliginte stoarje dy’t it lêzen tige wurdich is. De jimt leit frijwat heech foar de lêzer: Smit boartet dermei dat de personaazjes mear witte as de lêzer. It ferhaal is grutstepart in monolooch fan in man dy’t belutsen west hat yn in nasjonal(istysk)e beweging dy’t op ûnôfhinklikheid útrûn is. (De nammen yn it ferhaal binne allegearre Frysk, de plaknammen Fryskich. Hoewol’t “Frysk” net neamd wurdt, docht it alles oan as in útfergrutting fan de Fryske Beweging.) Yn in kafeepetear mei in âlde bekinde Kaspersma sjocht de sprekker werom op syn rol deryn, en op de rol fan in fierder net by namme neamde hy. Dizze hy hat allinkenoan de macht nei him ta lutsen: hy is de diktator wurden waans portret yn it kafee oan it lewant hinget. Eintsjebeslút wurdt de sprekker troch Kaspersma arrestearre en ôffierd, en giet it libben syn oardere gong.

Sûnder sûker is in earsten parabel oer it benearjende fan ideälen dy’t omslane yn in totalitêr rezjym. In sterk ferhaal oer prinsipes en morele frijheid fan in grut Frysk skriuwer, dy’t wy, seker yn ús tiid, net ferjitte meie.

.

Jo Smit, Jabik Veenbaas (red.), De moderne roman as moraliteit. Boalsert 2000.

Jo Smit, Sûnder sûker. Drachten 1956.

.

Sneon, fjouwer febrewaris 2012.

Lêzing en skriuwing

Sibearyske kjeld, iis op de fearten en no ek noch snie. Neist it oare wurk wol ik ein dizze moanne in ûndersyksfoarstel yntsjinje kinne. Dy lêzing fan my, wêryn’t ik de Fryske literatuer mei dy yn it Lëtzebuergesch en it Furlan ferlike, is goed beteard. Foar wa’t dêr doe net by wêze koe: nije wike woansdeitejûn (8 febrewaris) sil ik myn ferhaal in twadde kear hâlde, foar Skanomodu, de Stúdzjeferiening Frysk yn Grins.

Myn lêzing gie ek oer de fragen “wêrom skriuwt ien yn in lytse taal?” en “wêrom lêst ien yn sa’n taal?”. Neffens my essinsjele fragen, wêrmei’tst fûnemintele kwestjes fan de Fryske literatuer rekkest. It úteinlike andert dêrop haw ik ek noch net jûn. Yn alle gefal is it net evidint dat ik bygelyks der foar keazen haw en skriuw dit blôchke yn it Frysk. Likegoed is it net evidint dat jo dit Frysktalige blôchke fan my lêze, hoe bot Frysktalich jo faaks ek binne. Lang net elkenien brûkt ommers syn latinte lêsfeardigens yn in lytse taal om aktyf, foar mear of minder yntellektueel ynspannende ferdivedaasje boeken yn dy taal te lêzen. De kar om jins driuw ta it skriuwen om te bûgjen ta skriuwen yn in lytse taal is noch ynkringender en beslissender.

It ferhaal dat ik lêsten hold, skaaide ferskillende kanten út: fan in min-ofte-mear wittenskiplike skôging oer meartaligens en literatuerskiednis nei mear in essay om te einigjen mei fermoannings oer de hjoeddeiske steat fan de Fryske skriuw- en lêzerij. Haw ik de oplossing? No, dat ek wer net, mar mear selsbetrouwen oer de wearde fan it Frysk soe al in eintsje helpe. De wearde fan ússels sjen sûnder dat wy dêr it inisjatyf en de miening fan in oar earst foar nedich hawwe. Frysk sichtberder, fanselssprekkender meitsje. Der yn it ûnderwiis mear oan dwaan. Regionale media dy’t einlings ris serieus oandacht hawwe foar Fryske literatuer, en einlings ris djipper neitinke wolle oer spesifyk Fryske problemen. No ja, en sokssamear en sokssa’nbytsje.

Miskien dat der takom jier in Sirkwy-lêzing gean moat oer “wêrom skriuwe guon skriuwers nét mear yn it Frysk?”…

Dat is wier net synysk bedoeld! In lytstalich literêr fjild as it Fryske is machtich ynteressant, en dochs krijt soks kwealk wittenskiplik omtinken. Hoe wurket it? Wêrom dogge guon minken mei, wêrom hâlde guon der nei in hoartsje mei op, wylst oaren it desennia lang folhâlde? It wurdt noch in hiele útdaging dêr in ôfwoegen stik oer te skriuwen, sûnder ûnnedich teannewâdzjen, want personele motiven (freon- en fijânskippen) spylje hjir in grutte rol yn.

No aanst de snie wer yn. In nij digitaal nûmer fan Ensafh stiet yntusken wer ree. Dêryn ek fersen yn it Hylpersk, en sjogge wy de grins oer nei it Westerkertier. Yn in (spitigernôch) opdoekend antikwariaat hjir yn Grins fûn ik fan’e middei in blomlêzing oersette Koreaanske (!) poëzij. Mar oer dat alles, fernuverjende foarmen fan Frysk en eksoatyske literatueren, skylk wol wer mear. En oer Frysk Latyn fansels.

Freed, trije febrewaris 2012.

Fersen by de feemerk

Moarn is it nasjonale gedichtedei, en wy fan Literêr Tydskrift Ensafh dogge ek mei. Fan acht oere ôf binne jim wolkom yn Café Vellinga yn Snits, op ús Grutte Gedichtejûn. Tagong, en dielnimmen, fergees. Café Vellinga fine jim by de eardere feemerk.

Ik haw sels gjin eigen fersen om foar te dragen, mar as it program it talit (der komme mear as fjirtich dichters, haw’k heard), lês ik faaks dit fers. Dat gedicht bringt my wer yn it sin: it is (al wer / noch mar) in jier lyn dat de jûn oer de Samle fersen fan Steven de Jong plakfûn… Dat wie in moaie jûn, doe. Hawar, moarn wurdt grif ék in bysûndere jûn!

Woansdei, fiifentweintich jannewaris 2012.

Nijmakke Frysk

Fryske wurden: altyd wille. It sil tink de tiid fan it jier wêze fan de listkes mei bysûndere nije wurden. De bjusterboartlike taalbazen fan de Fryske nijsside It Nijs binne mei in ferkiezing fan harren eigen (!) bêste nije wurd kaam. De Dútsers keazen ferline wike it slimste nije Dútske wurd (it Unwort des Jahres). En myn buorman Anne Popkema hat it nijwurd ‘gévisme’ útfûn, en de tsjusterste Fryske nijfoarming útkeazen.

Nije wurden yn it Frysk bin ik fûleinich foarstanner fan. Mar dan ál nije Fryske wurden dy’t yn it Frysk sels útdoktere binne, at it heal kin. It listke fan It Nijs is oars wol grapstich – mar it binne wol neibaksels fan nije baksels út it Nederlânsk. Soks folget fansels út dat It Nijs ús nasjonale Fryske nijsgjirrige-berjochtsjes-oersettsjinst is (en soks moat der ek wêze). Wat de taal oangiet, gniis ik ek leaver om hoe’t It Nijs útentroch de bocht út fljocht (‘sylflarde’ foar zeilmeisje…), as dat ik it gûchel-trânsleed-Frysk op omropfryslan.nl lês…

Yn in taal komme út harsels nije wurden wannear’t de sprekkers nije dingen ûnder wurden bringe wolle, én dy sprekkers tagelyk har goed bewust binne fan har taal. Nijwurderij komt foar in part fan purisme, foar in part út kreätyf boartsjen mei it taalmateriaal. Salang’t der mei in taal boarte wurdt, libbet er. Echt goeie neologismen komme de taalbrûkers sels mei, sûnder oare talen sa mar oer te kopiearjen.

De gévismen fan Anne Popkema ynspirearren my om ek efkes wat ballen it fjild yn te slaan. Hy joech syn priis oan sjoddy!, in nijmakke groetnis troch Hanneke de Jong. Yn syn listke koe ek snoadfoan (hoewol in karbonpapierwurd) my wol bekoare. Mar even wat besyksels:

bûspjûter (s.): in kompjûtereftich apparaat (dat kin in snoadfoan wêze, of in iPad, in Blackberry, in tablet of sokssamear), dat maklik opburgen wurde kin, tagong biedt ta ynternet en wat sa mear

dreechskamte (s.): de oanstriid fan de media om it foar har publyk foaral net te dreech en net te ynhâldlik te meitsjen, lykas men yn Fryslân wol fernimme kin by Omrop Fryslân as it giet om de Fryske literatuer of om djipper lizzende maatskiplike problemen yn Fryslân

eigenblyn (adj.): de eigenskip dat der yn de perifery net (selsstannich) sjoen wurdt hokker kwaliteiten en kânsen der lizze yn de eigen omjouwing (of it moat wêze dat oaren, ornaris yn it sintrum, dy kwaliteiten yn de perifery oanwize)

lêbskoaie (v.): op (foar guon) irritearjende manear krityk leverje, wêrby’t hieltyd deselde útsliten arguminten brûkt wurde

protterpraat (s.): in hype dy’t foar koarte tiid de publike opynje behearsket, bgl. oproppen troch it mei sin oerémisbearjend tsjetterjen fan in raas-politikus, en dy’t in hoartsje foar kabaal en praterij soarget, – lykas in kloft protters yn in beam

sjummijris (adv.): selsbewust earne mei pronkjend, bgl.: De skoaljonge siet sjummijris mei syn djoere bûspjûter te pielen.

stikkenprate (v.): 1) troch oanhâldende krityk fernijende en nijsgjirrige plannen wjerhâlde; 2) datselde, mar dan trochdat de plannen troch te lange politike diskusje net op’e reed reitsje

teferbouwe (v.): eat ferniele troch rigûreuze nijbou, bgl.: De Grutte Merk fan Grins wurdt teferboud troch de komst fan it ‘Groninger Forum’. [Ôfliedings mei te-, dy't oan tiidwurden de betsjutting 'stikken meitsje' jouwe, binne in wat fergetten skat yn it Fryske leksikon!]

trânsleed (s.): minne oersetting troch it letterlik fertalen fan taaleigen út in oare taal (yn it Nederlânsk benammen ûnder ynfloed fan it Ingelsk, yn it Frysk ûnder dy fan it Nederlânsk)

wanwurd (s.): in (meast nijfoarme) wurd, dat: a) om politike redenen in beskaat ferskynsel as ten ûnrjochte as bedriigjend of misdiedich foarstelt, of b) in grouwélich ferskynsel ûnskuldich besiket te meitsjen, of c) minsken ymplisyt fan har minsklike weardigens ûntdocht troch har metafoarysk as guod, amorfe massa of natoerferskynsel út te byldzjen

Moaie wurden binne it net allegear, jou’k ta. Mar nedich binne se ál.

Moandei, trijentweintich jannewaris 2012.

Oer oardel wike…

Folle lok en seine! Segend nijjier, en alles wat winsklik is!

Nei twatûzen-alve komt twatûzen-tolve. Ris sjen wat der op it program stiet foar dit nije jier. No earst myn lêzing, oer literatuer yn lytse talen, yn it ramt fan Sirkwy. Tiisdei 17 jannewaris, yn Tresoar:

Tongersdei, fiif jannewaris 2012.

Ûnnoazel weryndielingsplan

Neidat Snits en hiele fiere omkriten lêstlyn de ûnnedich grutte gemeente Súdwest-Fryslân opkrongen krige haw, hat no de Provinsje it inysjatyf yn hannen naam oer de bestjoerlike takomst fan noardlik Fryslân. ‘Ûnnoazel’ weryndielingsplan stiet boppe dit blôchke: in pleonasme fansels foar wa’t wit hoe’t ik oer it nut fan mega-plattelânsgemeenten tink. Gruttere gemeenten leverje neat op, kostje gauris júst mear as lytsere, en ferfrjemdzje har júst (noch) mear fan har boargers!

Fan de side fan de Provinsje haw ik in kaartsje delladen mei dêrop de fjouwer (!) gemeenten dêr’t men de noardhelte fan Fryslân ta redusearje wol. (It kaartsje is in pdf. Klik efkes op de link hjirûnder.)

Kaart voorgestelde herindeling Noord Fryslan

Ljouwerteradiel tegearre mei it grutstepart fan Boarnsterhim nei Ljouwert. Dantumadiel, Dongeradiel, Ferwerteradiel en Kollumerlân by-inoar smite as in Wâld-Klaai-krimpkonglomeraat. En huppatee, it hele noardwesten mar nei Frjentsjer (of Harns!?) ta: it Bildt, Frjentsjerteradiel, Harns, Littenseradiel, Menameradiel plus Noard-Âld-Wûnseradiel. En dan noch even weryndiele om’t wy dochs al dwaande wiene: twa op himsels ekonomysk sûne Wâld-gemeentes, Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel, ynspiraasjeleas tegearre.

Knip en plak mei plattelânsgemeenten. Fierder befêstigje fan de idee dat wy hjirre in efterstânsregio binne. Gemeentehuzen fuortbesunigje en dêrtroch nóch minder arbeidsplakken foar Friezen mei in oplieding. Frysktalige doarpen twongen fusearje mei stedsjes dy’t gjin Frysk leste. Myn konklúsje is: as dit jim plan is, meitsje dan mar hielendal gjin plan. Neat dwaan is altyd better as sa futleas weryndiele!

Wêrom, dochs? Wêrom?

Woansdei, fjirtjin desimber 2011.

Kulturele Haadstêd Ja

Ja, ik bin der foarstanner fan dat Ljouwert besiket om yn 2018 Europeeske Kulturele Haadstêd te wurden. En ja, dat klinkt as in ambysje dy’t te heech leit foar Fryslân, sa’t de saken der no hinne lizze. Mar ambysje hawwe wy ferlet fan, oe sa’n ferlet fan, yn dit Fryslân fan ús, dêr’t guon leaver stil, skeptysk en synysk it tekken oer de holle lûke.

Sûnt in moanne sit ik yn’e Koöperaasje-groep, dy’t meitinkt oer de fizy efter Ljouwert 2018. Nee, dêr wurd ik net foar betelle. Wy komme alle pear wiken by-inoar, folgje de beslútfoarming en beprate op hokfoar wizen de Kulturele Haadstêd fan ús ynstek út fertuten dwaan kin foar de takomst fan Ljouwert en Fryslân. En nee, hoatemetoaten, pommeranten of bobo’s soe ik dit fariearde selskip net neame. It is in groep meast jonge Friezen, warber mei ferskate kulturele, kreative en ûndernimmende aktiviteiten: muzyk, arsjitektuer, grafysk ûntwerp, nije media… der sit sels in Fryskskriuwende klassikus tusken.

En oars as guon miene, dy gearkomsten fan Koöperaasje 2018 binne meastepart yn it Frysk. Yn’e fizy dy’t wy fan Ljouwert Kulturele Haadstêd hawwe oer de takomst fan Fryslân, spilet it Frysk dan ek in haadrol. As haadstêd fan in minderheidstalige regio sjogge wy foar Ljouwert in foarbyldfunksje yn Europeesk ferbân. Faaks klinkt soks jo wat te faach. Konkreter dan: as Ljouwert Kulturele Haadstêd wurde soe, betsjut dat nij ynternasjonaal omtinken foar de Fryske taal en de Fryske literatuer. Stimulânsen foar fernijende skriuwerij, oersettings fan Frysk proaza, twatalige útjeften fan Fryske poëzij: ik sjoch it al foar my.

Der is in soad ûndúdlik oer Ljouwert/Fryslân 2018. Ôfwarjende mieningen en boppemjittige oandacht foar politike toulûkerij oerhearskje de publike opiny. Koöperaasje 2018 is fan doel om in positiver lûd te jaan, om dúdlik te meitsjen wat de Kulturele Haadstêd no écht ynhâldt. En foaral wêrom’t wy, as ambisjeuze jonge Friezen, fóár Ljouwert 2018 binne.

De Europeeske Kulturele Haadstêd is ommers perfoarst nét gewoan wer in kultureel festivalleke foar de happy few, in soarte fan ‘Frysk Festival’ foar blaseeë babyboomers. Nee, wêr’t it om giet, is it fernijen en op’e nij úttinken fan wat Fryslân en Ljouwert binne en hoe’t wy ús takomst hjirre sjogge. As der ien stêd yn Nederlân, ien regio yn Nederlân is dy’t ferlet hat fan in ympuls om sels de takomst wer yn hannen te nimmen, dan binne dat, neffens ús, Ljouwert en Fryslân wol!

Dit is fûl ferhaal fansels, rûch en hast revolúsjonêr sels. Mar optimisme hat njonkenlytsen in skel lûd nedich hjir yn Fryslân. As it trochgiet, sil Ljouwert 2018 foaral om positive ynspiraasje gean, om fernijing, om wille en om skientme. Festivals komme der, muzyk, keunst, literatuer, wittenskip.

Ja, dit alles sil jild kostje. En ja, dat klinkt wrang yn tiden fan ûnnoazele besunigings op bibleteken en muzykskoallen. Ik bin ék fûl tsjin dit fernielen fan ynfrastruktuer. Ynvestearje moatte wy júst yn Fryslân. Ymmaterieel en finansjeel. En betrouwen hawwe yn ússels en yn ús takomst.

En wis, wy binne net seker fan de winst. Mar de race is ek noch net rûn. Wy hawwe kânsen, wy moatte se gripe. En geandewei op dizze reis ynvestearje wy likegoed yn de takomst fan Fryslân, oft Ljouwert it no wurdt as net.

Moandei, tolve desimber 2011.

Wachtsje op winter

Desimber is it ûnderwilens. Niis foel der wat heil. De wolkens jeie en it is lykas ûnthjit it dimde, skeane ljocht kjeld en snie. It is wachtsjen op ‘echte’ winter. Slim winter.

Hjirûnder in fotootsje fan twa jier lyn (29 des. 2009), lâns in dykje tusken Sint-Maarten en Valkkoog, by Skagen yn Westfryslân. In keale ikker. In âld hok en in rustich lânbou-reau.

Yn sfear hat Westfryslân, yn dy kriten, grif wat fan’e noardlike Fryske bou. Keale klaai, pleatsen, krimpdoarpen, rust. Altiten wyn, en by winter kjeld.

De ferbining fan Frysk en kjeld is al âld. Net om’e nocht lei Gysbert Japix yn syn ‘Nauw-keurigen Needer-lander’ (fan 4 july 1655) it skaaimerkende Fryske â-lûd út mei de wurden: “…gelijk de Schier-kraey ‘s winters sneeuw en ys-vorst-kille uytkeelt, met een FRIESCH woord: Kâd, Kâd. i.e. koud, koud…”

Kâld is it hjir by ús, mar it is in kjeld net sûnder in beskate skientme.

Moandei, fiif desimber 2011.

Taalhifker

Oan alle kanten wurdt de Fryske taal, wat de ‘kwaliteit’ oangiet, bedrige. Goed, útstjerre sil hja foarearst noch net, mar it soarte Frysk dat no trochjûn wurdt, is yn wurdskat én yn syntaksis neffens my oanwiisber mear ‘Hollânsk’ as dat fan in ginneraasje earder. En dát wie dat wer mear as dat foar har. Dit is gjin gewoane ‘taalferoaring’, lykas guon úthâlde. Dit is in linkendewei fierdergeande ‘ferdialekting’ fan it Frysk.

De Provinsje hat de Fryske Akademy in pûde jild jûn foar in digitaal Frysk ‘Grien Boekje’, lies ik niis. Dat is moai, en ik hoopje dat de ynvestearring in folle yntelliginter applikaasje opsmyt as de ‘Staveringshifker’, dêr’t men jin no mei rêde moat (dy’t û.o. mient  wurdsjes as dochs en hiel gjin goed Frysk binne). Op himsels is ús, sub-ideäle, Steatestavering fan 1980 net hiel dreech, al soe men faaks oars tinke op grûn fan hoe’t der ornaris stavere wurdt, dat sa’n staverings-app moast mar wêze.

Noflik oan it Frysk fyn ik lykwols dat de noarm linich is. Salang’tst ús romme repertwaar oan lûden kreas ûnderskaatst, en dêrby rekken hâldst mei in stik as wat domme rigeltsjes oer f, s, g, ch en sa, kin watst skriuwst meastentiids ridlik besjen lije. Dêrbinnen stiet it ien ridlik frij hokker fariant er kiest, neigeraden mear of minder dúdlike regionale ûnderskieden en foaral persoanlike foarkar: hyt of hjit, witte of wite, hiel of heel, do of dû, efter of achter. Of om de foarbylden yn’e Ljouwerter te nimmen: Itaalje of Italië, tillefoan of telefoan. Foar in part hawwe it dan oer streekfariaasje, foar in part ék oer de al as net bewuste ‘distansearring’ fan jins Frysk foar it Nederlânsk oer.

Suver wat kjel wurd ik derfan as it kedizen oer sókke saken oft se goed Frysk as net binne, oerlitten wurdt oan’e taalkundigen fan’e Akademy. Soks júst om dat prinsipe fan distansearring – dêr’t elk dy’t bewust Frysk skriuwt, ymplisyt in persoanlike, eins ‘politike’ kar oer makket –, dêr’t net ienriedich oer kediisd wurde kin. Yn it Frysk Hânwurdboek kin ik persoanlik my bygelyks net lyk fine yn’e kar foar hjit ynstee fan hyt as lemma (beide ‘goed’) en foar brâne ynstee fan baarne (dat ommers algemien as ‘gever’ jildt). In ‘Griene Boekje’ heart net te gean oer it fêststellen fan hokker fariant noarm wêze soe, mar moat in help wêze yn it konsistint en lêsber staverjen fan withokfoar Fryske taalfariant.

Dêrby lykwols soe it baas wêze as sa’n Griene-Boekje-app mear die as inkeld advys jaan oer tusken-n‘en, apostrofs en ferbiningsstreekjes. Ik soe graach in ynstrumint hawwe dat my by it Frysk skriuwen synonimen oanrikke kin, binnen it hiele ferskaat oan stylnivo’s (jerne ynklusyf seldsume âldfrinzichheden) en regionalismen. In apparaat dat teksten neisjocht op wurdfolchoarder, en boppedat advys jout en fariearje ek syntaktysk fleurich yn jins Frysk. Gjin nuete staveringshifker, mar in mearfâldige taalhifker. As dy app sa wurkje soe, soene je alle kearen ûnder it Frysk typen je taal ferrykje. 

Sá’n ‘Grien Boekje’, dêr hat (of by need op’e Klaai: het) it Frysk pas écht ferlet fan.

Woansdei, tritich novimber 2011.

Frysk, Frysk en Føroysk

Sûnt justermiddei stiet der wer in nije digitale ôflevering fan Ensafh op it rju rynsk reach. Foar dit nûmer haw ik in kollum skreaun, nei oanlieding fan’e Kneppelfreedbetinking, oer myn argewaasje oer it sleauwe ferhollânske deistige Frysk en benammen oer myn leafde foar in moaier, eigener en aparter brûken fan dizze taal. Hjirby efkes in priuwke, fia dizze link lêze jo mear.

It sprutsen hearren fan Schurer syn ‘heech-Frysk’ wie foar my it hichtepunt fan it Keppelfeest fan 19 novimber 2011. It is moai om de Fryske taal sa serieus nommen te hearren. Om in grut drama yn âldfrinzich poëte-Frysk mei te belibjen, om de Kalmaëske skriuwtaalwurden op te heinen út it deklamearre resitatyf.

Moai Frysk lêze jo ek, en by it soad, yn’e juster nij útkommen Tolkien-oersetting It Selskip fan de Ring fan Liuwe Westra. Ik wie by de presintaasje, in tige slagge middei/jûn mei iterij, ferklaaierij, sjongerij, wiispraterij en striidpraterij. Nei ôfrin noch moai diskussiearre op it gonkje, en doe gau-gau troch nei Tresoar om it noarden te exploarjen. Dêr wie ik noch krekt op’e tiid om Teitur yn it Føroysk sjonge te hearren. Hie ik net misse wold; mar wêrom plenne se altiten alle nijsgjirrichs tagelyk?

En noch in ‘reklame’ (in sjochút dy’t nei de folgjende side ferwiist): dit berjochtsje kringt myn blôchke oer dat it wurd ‘Frysk’ winliken in hollannisme befettet fan syn plakje foaroan. Dat klikje mar troch.

Sneon, seisentweintich novimber 2011.

Yn elts gefal in foto

As ik even neat nijs te melden haw, kin ik elts gefal in foto pleatse, tocht my. Skylk komt der wol wer mear tekst. De foto hjirûnder makke ik healwei oktober, op’e Ballon d’Alsace. Dêr wie krekt dy nacht al in bytsje snie fallen:

De Ballon d’Alsace is it trije-regio’s-punt fan’e Franche-Comté, Lotharingen en de Elzas. It is ien fan’e toppen fan’e Vogezen, in berchlân dat hiel oars is as de Jura, dêr’t wy grutstepart fan ús reis taholden. Yn’e Jura binne de bergen kantiger en steiler, wylst dêr boppe-op heechflaktes mei greiden en gauris doarpen lizze. Yn’e Vogezen binne it rûne ballons, letterlik.

Fan 1871 oant 1919 lei de Ballon d’Alsace op it eastpunt fan Frankryk. Yn’e knibbel fan Elzas-Lotharingen dat doe Dútsk wie. Dy situaasje sil fan’e Ballon in soarte fan nasjonaal beafeartsplak makke ha. Op’e foto boppe sjochst boppe it sjalet in tsjerketoer krekt oer de besnijde helling hinne kypje: in néo-goatyske kapel boppe op’e berch. In stikje fierderop stiet in ruterstânbyld fan Jeanne d’Arc mei lutsen swurd oer, foarhinne, Dútslân te digerjen.

Mear yn’e lijte stiet in oar, oangripender, monumint. Ta eare fan’e oprêders fan lânminen, dy’t yn Frankryk om it libben kaam binne.

Yn it grouwe sjalet op’e boppeste foto sit in hotel-restaurant. Dy middeis sieten wy dêr as de iennichste gasten oan ús waarme poeiermolke. Doe’t wy fuort soene, kaam der in Lúksemboarchsk echtpear sitten. Ik koe harren pleatse troch har taal, mar ik haw se mar net ûnderfrege oer de tastân fan’e Lúksemboarchsktalige literatuer en harren fizy dêrop.

Tongersdei, fjouwerentweintich novimber 2011.

Laura Mintegi

Yn in fraachpetear joech de skriuwster útlis oer de ideeën efter har boek. “Ik hie it mysels net maklik makke,” sei se, “as Baskyske hâld ik fan dreech.” Sykjend nei Ingelske wurden fertelde Laura Mintegi oer har boek Sisifo maite minez (2001), dat krektlyn yn Nederlânske oersetting ferskynd is. Rêstich seach hja de seal yn, struts de hân troch har griizgjend dûnker hier, en gie by Plato syn Symposium del fierder oer de ympekt fan ferealens en oer it Sisyphus-bodzjen fan fereale reitsjen.

Sisyphus verliefd waard ôfrûne sneon presintearre yn Perdu yn Amsterdam. It is it nijste boek fan’e lytse útjouwerij Zirimiri Press, dy’t har talizze wol op Nederlânske oersettings fan literêr wurk út lytsere talen. Baskysk, Katalaansk, as it slagget faaks skylk ek Frysk.

Laura Mintegi (*1955) is skriuwster, psychologe, dosinte oan’e Universiteit fan it Baskelân. (Jawis, wylst by ús it wittenskiplik ûnderwiis fan it Frysk wer ris faai stiet, hawwe se it dêr mei in suver foar de helte Baskysktalige unibersitatea hiel wat better foar inoar…) En dêrby is hja foarsitster fan’e Baskyske krite fan PEN International, en dus warber op it mêd fan frijheid fan mieningsutering en skriuwersrjochten.

Yn’e twadde helte fan it fraachpetear gie it oer PEN en Mintegi keas de drege wei. Fuort jage se de boel yn trewyn troch de konsekwinte stelling dat frije mieningsutering ek jilde moat foar finzen sette holokaust-ûntkenners (yn Eastenryk). Dat it skriuwen fan jins miening (hoe polityk ûngemaklik of faaks misledigjend ek) frij wêze moat. En foaral net fertiisd wurde moat mei terroristyske misdieden, lykas yn it (hast net te leauwen) gefal fan inkelde Baskyske sjoernalisten dy’t om it útdragen fan it stânpunt fan in ûnôfhinklik Baskelân (dat de terroristyske organisaasje ETA fansels ek hat) yn Spanje troch it gerjocht as ‘terroristen’ ta finzenisstraffen feroardield binne. Oer de sin en ûnsin fan noch mear autonomy dêre kin men fan miening ferskille, mar fan in yngreven nasjonalistysk stânpunt út oer soks skriuwe is dochs hiel wat oars as terreur, net. [Sjoch hjiroer ek Josse de Haan syn reäksje hjirûnder.]

Oan’e ein fan’e boekpresintaasje lieten wy ús de krikelbeilikeur (patxaran) goed smeitsje. De oersetter fan it boek, Peter Smaardijk, fertelde oer syn fascinaasje foar faaks ien fan’e dreechste talen op’e wrâld. Doe’t er Russysk studearre, koe er Baskysk as byfak dwaan (nei’t de emininte Nederlânske baskolooch Rudolf de Rijk ferstoar, ha se – útsoarte, sa giet dat yn ús Nederlân – syn unike learstoel opdoekt). It Baskysk is sá oars fan struktuer dat it him twa jier koste hat en krij de grammatika in bytsje yn’e macht. “Om Baskysk prate te learen, moatst op’e nij tinken leare.”

Yn alle gefal hat Laura Mintegi har boek foar my synjearre. Idazle batek beste idazle bati…, hat hja dêrby skreaun. Dat, no har moai foarmjûne Sisyphus verliefd lêze.

Tiisdei, fúftjin novimber 2011.

Utinam

Och, it muoit my eins dat ik mei elk blôchke dat ik tafoegje oan myn Deiblôch, in âlderen mar minstens like lêsberen ien fan myn foarside ôf triuw. No’t ik dit blôchke publisearje, wurdt drekt myn artikeltsje ‘Beppetaal’ fan lêstlyn 1 oktober demovearre nei de twadde side. Wilens it, hoewol lossepolsich, in net ûnaardich stikje wie oer myn eigen ‘taalskiednis’… Hawar, jo moatte ek fral ek mar sels omsneupe yn wat der fierderop allegear yn dizze huorde foar jo te lêzen leit.

Utinam… och (hie ik mar!)… ”Plus imperfectum: irrealis van het heden; met plusquamperfectum: irrealis van het verleden…” It is krekt novimber en dêrmei wat de tiid foar de irrealis, is’t net… Lêsten yn Besançon rûnen wy tsjin ûndersteande fontein oan. Utinam stiet derop, it stedsmotto fan Besançon. Wêrom’t in stêd it och! fan’e ûnferfolbere winsk as biedwurd hat, ik soe it net sizze kinne, mar yn alle gefal rattele de Latynske grammatika my daalks ta de mûle út doe’t ik it ding seach.

Om it by och! en ach! net te litten, efkes reklame: it papieren nûmer 6 fan jiergong 3 fan ensafh is út! – Yn dizze nijste ensafh wer in goede sechtich siden Fryske literatuer: poëzij fan Hein Jaap Hilarides, Jan Kleefstra en Peter Popma, proaze fan Jelma Knol en Nyk de Vries. Besprekken en skôgings by it soad: Piter Boersma oer Edwin de Groot, Michel Dijkstra oer Cornelis van der Wal, Janneke Spoelstra oer dichtsjende froulju yn it 18e-ieuske Makkum, en iksels oer Klaas Bruinsma syn Ovidius-oersetting.

As priuwke mar efkes in sitaat út myn besprek (s. 30):

Yn syn Feroarings fan stal steane in protte krêftige rigels, mar de twang fan it metrum lit by Bruinsma gauris de subtiliteiten fan Ovidius te folle weiwurde. (…) [De oersetter] leit in ûnnedich flues fan deftichheid oer de boartlike, iroanyske tekst fan Ovidius: stive heksameters en deselde mêde wurden. Moaie âlde wurden, bûtenwenstige wurden hearre út soarte by de sjarme en skientme fan it literêre Frysk, mar troch syn oermjittige fêsthâlden oan’e foarm hat Bruinsma spitigernôch (oars as Lida Dykstra) fan Feroarings fan stal mear in pronkje as in lêsboek makke. Ovidius, dy tige lêsbere klassiker, hat er dêrmei, om sa te sizzen, ynpakt yn sellofaan, dat der gjin lucht by komt.

De rest fan dit stik lêze jo fansels yn ensafh.

Woansdei, twa novimber 2011.

Ferrifeljend folkje

By de tarieding foar myn Sirkwy-lêzing (oankom jannewaris) besykje ik út alle hoeken en hernen ynformaasje te garjen oer skriuwerij yn minderheidstalen. Wylst ik niis wer even omsneupte om myn byld fan it Friûlysk en syn sprekkers skerper te krijen, trof ik in nijsgjirrich stikje oan oer in seker folk oan’e Noardsee. Se stiene krekt boppe de Friûliërs yn in listke op dizze side oer bedrige minderheden.

De Frisians… It moat in folkje wêze mei in romrofte skiednis (mei hjir en dêr in gat fan in pear ieuwen). Yn alle gefal hawwe hja al yn’e midsieuwen mei in drainaazje-systeem it sâlte wetter út de feanmoerassen pompt. De Fryske taal wurdt ferdield yn twa regionale dialekten: it noardwestlike Biltsk en it súdeastlike Stellingwerfsk. De Friezen binne op religieus mêd praktysk tolerant: se binne nammers allegearre tagelyk Roomsk-Katolyk en Protestantsk. Om de taal én it wolwêzen fan it folk te befoarderjen is de Ried van de Fries Biweging fierweihinne de alderwichtichste ynstânsje. De Friezen kinne alle dagen kranten en tydskriften yn har eigen taal lêze, en at se nei it lêzen fan har Frysktalige kranten de tillevysje oandogge, kinne se de rest fan’e jûn nei de edukative programma’s fan Omrop Fryslân sjen.

Tiisdei, ien novimber 2011.

Ray sur Saône

In moai hjerstplaatsje fan no twa wiken lyn yn’e Franche Comté yn Frankryk. It doarp Ray en de rivier de Saône, sjoen fan it kastiel ôf. Freonlike heuvels, in rêstige stream, in typysk Comteeske tsjerketoer.

Moandei, iennentritich oktober 2011.

Exegese

De nije ensafh-digy is út! Diskear in nûmer dat hast folslein wijd is oan it oeuvre fan Durk van der Ploeg (*1930), winner fan’e Gysbert Japicx-priis. It literêre libbenswurk fan Van der Ploeg omfiemmet yntusken mear as fúftich jier: nei in Nederlânsktalich debút yn it protestantske literêre moanneblêd Ontmoeting, ferskynden yn 1956 trije Fryske gedichten fan him (yn De Tsjerne nim ik oan), yn 1959 hie er syn earste Fryske dichtbondel útbrocht en yn 1960 waard er redaksjelid fan De Tsjerne, op dat stuit it fêstige literêr tiidskrift yn Fryslân. In moaie start fan in literêre karriêre fan no al goed in heale ieu.

Wy fan ensafh hoopje, yn in stikmannich lekkermeitsjende priuwkes, fan ferskate perspektiven út wat fan’e smeits fan dit mânske oeuvre jo mei te jaan. It wurk fan Durk van der Ploeg noeget ommers ta fierder ûntdekken. Sels haw ik in besprek levere fan syn lêst útkommen roman De kjeld fan it noarden, en my dêrneist in bytsje ferdjippe yn it iere wurk fan’e dichter Van der Ploeg. Út’e tiid dat er in leeftiidsgenoat fan my wie. Ien risseltaat dêrfan is fan fan’e jûn ôf te hearren op ensafh.nl: ik haw in gedicht út syn twadde bondel, It libertynsk gehucht (1964), ynsprutsen.

De lestige kar út it betide wurk is fallen op Exegese, it ôfslutende fers fan It libertynsk gehucht. Mei de nuvere wurden falt it yn dit gedicht ridlik ta. It is swier, tsjuster, profesijich, fol fan oarlochsdriging en -werinnering (it fers is ommers skreaun yn 1962-’63). Tagelyk sit der bibelske byldtaal by yn. Let op it wrein en it wouter: in ûnfruchtber memmeskiep en in laam sûnder mem — it skiep en it laam binne symboalen dy’t troch de jierren hieltyd weromkomme yn Van der Ploeg syn fersen.

Klikje hjir om myn foardracht te hearren, en om dêrnei fierder te lêzen yn dit rynsk folde Durk van der Ploeg-nûmer!

Exegese

.

Alle treinen ride nei in front.

Alle keningen wenje yn ballingskip.

.

De wegen wech ende wear

Iepenskuord fan it ljocht

Lizze fol drimpels en deaden.

.

En oer de heuvels iepen en leech,

Warleas it wrein en it wouter,

Dûnkere kloft fan tûzen soldaten,

Dutsen ûnder it izeren heil

Fan de hillige helm.

.

Hja wenje op pleinen fan forwoasting

Rêste yn roast en rein

En wanne de wrâld mei it wapen.

.

Alle keningen wenje yn ballingskip.

Alle treinen ride nei in front.

.

Durk van der Ploeg

Freed, achtentweintich oktober 2011.

Wurdwurk – III

Dizze wike haw ik dwaande west mei it wurk fan Durk van der Ploeg, de grut âld man yn’e Fryske letteretún, oan wa’t oer oardel wike de Gysbert Japicx-priis útrikt wurdt. Ta eare fan’e laureaat bringt ensafh in spesjale digy út, dat sadwaande.

Nijsgjirrich nei it iere, poëtyske, wurk fan Van der Ploeg haw ik okkerdeis syn earste twa bondels oantúgd. Lok op eachlingte (Drachten 1959) en It libertynsk gehucht (Ljouwert 1964).

Benammen de fersen yn Van der Ploeg syn twadde bondel sitte grôtfol ûnwenstige wurden. Safolle dat ik de helte derfan sûnder wurdboek net lêze kin, — eat dat wierskynlik foar hast alle Frysktaligen jildt. Dizze hermetyske taal sette my derta oan om dizze wurden dan mar allegear op te sykjen, dêr’t ûndersteande list it risseltaat fan is. (In ‘wurdwurk’ dus, lykas ik earder ris mei boeken fan Elmar Kuiper en Trinus Riemersma dien haw, mar dan mei mear wurden.) De oerdied oan frjemde wurden stjit ôf, mar lûkt my eins likegoed wer oan om’t ik dochs nijsgjirrich bin wát al dizze, dochs ek Fryske, wurden betsjutte.

Yn guon fan’e gedichten is Van der Ploeg sa fier gien yn’e úthernen fan it leksikon dat se as betsjutting hawwende fersen mislearre binne. It steapeljen fan ûnbekende(re) wurden set se tebek ta inkeld ritmyske klanken, dy’t tafallich ek noch yn it wurdboek stean. Wannear’tst dy lykwols op dat obskuere leksikon stoartst, blykje dy útwrydske wurden ynienen sparken fan in fergetten wrâld bedobbe ûnder ús deiske Frysk. In obskuer, okkult Frysk, út oerbeppe’ tiid grif, dat mei lytse skokjes ús ferbynt mei in wrâld fan lytse wâldklinten, duvelbanners, spoekferhalen, byleauwe en tsjoenderij. It is in taal dy’t ien is mei it tsjustere, profetyske en beswarrende fan de poëzij fan It libertynsk gehucht.

Om de ferbinings mei in ûnbekend eartiids dy’t se ús jouwe, dizze list mei bysûndere, ûnwenstige wurden dus. By guon haw ik in passaazje út it fers sitearre, om wat kontekst te jaan (hoewol’t dy gauris neat ferdútst): LE = Lok op eachlingte, LG = It libertynsk gehucht. Wurden mei in stjerke (*) steane net yn it Frysk Hânwurdboek. Twa gefallen holp gjin ien wurdboek by.

En se no mar besykje te brûken, no.

(O, en wurdsje fansiden noch: dit artikeltsje is al wer myn hûndertfúftichste blôchke. As jubileumblôchke mar even in grouwe âldfader, tink.)

.  

aalst (de): alsem, in bitter krûd, Artemisia absinthium L.

adamje: swier bealgje om de kost te fertsjinjen

ang (de): glâns, bgl. fan sûnens

babbe* (de): ûnnoazel frommes

banne: útdriuwe, fuortjeie; (neffens byleauwe dêrtroch) genêze – no’t it flesk flesk bernet / en it bloed bloed bant (LG 13)

beke* en beule: twa bernespultsjes, it ien mei knoopkes, it oar in werpspul

bewuolje: eat yn eat wikkelje

biggel* (it): big, jonge baarch – ik rûn as in harder it biggel nei (LG 9)

biuwe*: opskeppe, swetse, ‘poche’ – ik koe har ferhaal fan biuwen en faazjen (LG 16)

bloedeigen: bloedferwant, út eigen famylje

brûs (it): skom, bgl. op it wetter

buotsiker (= bûtsiker, de): strânjutter

dalje (de): fûle, rûge reaksje; skreau; slaanderij

fan degen oan*: fannijs, op’e nij

deidagen* (de, pl.): [stiet net yn’e wurdboeken, faaks: oerdeis, by ljochtskyndei] – muorren / dy’t fan de deidagen beplastere binne (LE 6)

elberich*: derten, blier, fleurich (fgl. Dútsk albern ‘healwiis’?)

elf*: froed, ferstannich – elf hoedet hja de drimpel fan / yngong en útgong (LG 20)

De stille taal

Wannear’t ik troch bgl. Ljouwert rin, ûntkom ik der net oan dat ik ôfharkje yn hokker talen de minsken op strjitte prate. Yn it begjin falt it altyd ôf: in soad ‘gewoan’ Nederlânsk. En dan net iens mei in noardlike tongfal, mar fan dat rânestêdlike middenklasse-Hollânsk. Of fan dat ‘allochtoan’ klinkende Nederlânsk, mei ferkearde lidwurden, ek wol by jongerein dy’t der hielendal net Net-Westersk útsjogge. Mar in pear stappen fierder hear ik dan dochs in heale sin yn it Frysk. En hee, dochs ek Luwadders, en dan noch wol út’e mûle fan in kreaze ûndernimmer-eftich útsjende dame fan yn’e fjirtich. Wer wat Frysk dan… ja, dúdlik Klaai ditkear. En in boufakker ropt in pear kreten, yn it Poalsk tink. Dêr fierderop wat dronkemanspetear, yn it Papiamentsk faaks. En dan fytse op’e Foarstreek wat frommiskes dy’t fleurich kwebbelje yn it Dútsk, HBO-studintes grif.

Tusken al it Nederlânsk yn, tusken de oare talen yn, is it Frysk wol te beharkjen yn Ljouwert. Mar it is meastens in flard, koart en sêft. Tsjin goekunde dêr’t ien mei oprint, nea sa mar tsjin frjemd. It Frysk is in taal dy’t net roppen wurdt. In taal dêr’t net yn bidle wurdt. Gjin reklame yn gjalpe wurdt.

Ast yn Ljouwert rinst, hearst de measte minsken dy’t prate, yn it Nederlânsk praten. Faaks is it dat al dy minsken dy’t swije, Frysk prate…

It Frysk is der wol, mar it hâldt him meast stil. Dat is eink it lot fan it Frysk: in stille taal te wêzen. It Frysk is net in taal fan in soad wurden, fan omhaal en fan gebearten, fan komsa en fan pûha. Wannear’t it grutter moat, dan skreaut it Nederlânsk der wol oerhinne.

Tiisdei, fiifentweintich oktober 2011.

Read romaansk

Hjoed pleats ik op myn blôch gewoan even twa âlde tsjerken dy’t ik lêsten, yn it lêste waarme wykein fan it jier, sjoen haw. De sinne skynde doe sa foel, dat it net meifoel en set se op’e plaat.

Ien tsjerke yn Eastergoa (Fryslân), en ien yn Fivelgoa (Grinslân), de earste op it sân en de oare op’e klaai by de Iems.

Jistrum:

.

Marsum by Appingedam:

Moandei, fjouwerentweintich oktober 2011.

Bedrige erfguod yn Dronryp

Yn Dronryp wiene wy lêsten om de tsjerke te sjen. Wer bûtendoar foel ús dit freonlike âlde geboutsje op. In houten húske, fan begin 20e ieu, krekt bûten it hôf. Wy fregen de koster oft dit it baarhokje wie. It blykte in âld geboutsje fan it Griene Krús. It docht gjin tsjinst mear en… it sil eins ôfbrutsen wurde.

Bêste minsken út Dronryp en omkriten, dy’t dit lêze: kear dit op! Soks mei dochs net barre. In houten Griene-Krúsgeboutsje lykas dit, soe rêden wurde moatte!

Dit geboutsje is in lyts en beskieden monumint!

Sneon, twaëntweintich oktober 2011.