Frysk Deiblôch

It blôch fan André Looijenga

Dat moete hun niet zegge

Posted by André Looijenga on 14/02/2010

Der hat ôfrûne wike wat opskuor west oer de kwestje of men yn it Nederlânsk hun brûke mei yn stee fan zij. It hichte- (of djipte)punt fan’e mediadiskusje wie in petear tusken dôven dat de ûnderwiisminister en in nearlandika holden by De Wereld Draait Door. De eksellinsje (dy’t wy noch kenne fan in pear healwize gjalpen oer it Frysk) begriep it ferskil net tusken staveringsferoarings en histoaryske taalkunde, wylst de linguïste net by steat bliek om har fakgebiet dúdlik en weardich te fertsjintwurdigjen.

Dat der yn it (sprutsen Nederlânske) Nederlânsk in ûntwikkeling geande is om hun as ûnderwerpsfoarm te brûken, is in feit. Mar dat hoecht noch net te betsjutten dat men yn’e standertskriuwtaal zij troch hun ferfange moat. Hjirmei komt men ta it ferskil tusken de wittenskiplike taalkunde dy’t deskriptyf de taal foaroer stiet (dat is: beskriuwt hoe’t taal wurket en him ûntjout) en de ‘echte minskewrâld’ dy’t hâldfêst fynt yn in normative hâlding tsjinoer ‘taalflaters’. Mei rjocht hechtsje minsken oan harren wenstige noarmen fan wat geve en minne taal is. Dat in grutte taal mei in rike skiednis as it Nederlânsk út ferskate nivo’s bestiet wêrfan’t it iene faaks heger oanskreaun stiet as it oare (‘sociolinguïstyk’ neamt men de bestudearring dêrfan), sprekt likegoed foar himsels as dat it praktysk nut hat. Lang net alle taalsitewaasjes liene har foar sleauwe praattaal. In miskyn wat âldfrinzige noarm jout taallearders in idéale foarm om nei te stribjen, en it makket dat de sprekkers fan no net gâns ôfsletten wurde fan’e taal fan eardere generaasjes.

Boppedat is der in oar argumint yn te bringen tsjin it ynfieren fan hun foar zij. Dizze ûntwikkeling is begûn yn it westen fan Nederlân, mar liket, hoewol’t se binnen Nederlân benammen ûnder jongere froulju oeral frij frekwint is, net yn it hiele Nederlânske taalgebiet plak te gripen. Yn België (wêr’t it taalûnderwiis op’e skoallen ek in oar karakter hat as by ús) skynt hun hast hielendal net as ûnderwerpsfoarm brûkt te wurden. Hun as ûnderwerp tastean soe it ferskil tusken Belgysk en Nederlânsk Nederlânsk noch grutter meitsje. It soe in neutrale algemien akseptearre standerttaal tebeksette foar in yn wêzen regionaal Hollânsk sociolektferskynsel. It Nederlânsk is ommers grutter as allinnich Hollân, en dat moat sa bliuwe.

(It boppesteande oer it ferlet oan in normative taalfoarm jildt fansels ek foar it Frysk, mar dêr sil ik it in oare kear wol oer haw. It grout jin oan dat ek yn it Frysk mear en mear hun sein wurdt. In dûbeld hollânisme, om’t it ek noch om ‘fout’ Nederlânsk giet: ‘hun sizze dat hy hun net hun gong liet gean’.)

Snein, fjirtjin febrewaris 2010.

2 Responses to “Dat moete hun niet zegge”

  1. […] dat de tiidwurdklusters (wêze kinne moatte soe en sa) net yn’e tiis reitsje, en dat ik de nefaste niging ta hun ûnderdrukke […]

  2. […] komt, dat de tiidwurdklusters (wêze kinne moatte soe en sa) net yn’e tiis reitsje, en dat ik de nefaste niging ta hun ûnderdrukke […]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: