Frysk Deiblôch

It blôch fan André Looijenga

Sa skean as Suurhusen

Posted by André Looijenga on 30/10/2010

Gouden oktober is hast wer ferrûn mei oer’ en stûne. De hjerstfakânsje ek al. Juster wie ik noch mei âlders en bruorke in dei yn Eastfryslân.

Yn in boekhannel yn Leer fûnen wy in hiel aardich twatalich boekje mei de titel Toornmanntjes Trick. Yn it Heechdútsk en it Eastfryske Plattdütsk wurdt hjiryn in ferhaaltsje ferteld oer in woutermantsje dat yn’e skeane toer fan Suurhusen wennet.

Letter de middeis kamen wy lâns Suurhusen (krekt noard fan Emden). Wy giene hjir even oan om de toer te sjen. Neffens’t offisjeel fêststeld is (in helling fan 5,07%), de skeanste toer fan’e wrâld!

De toer stiet op in terp, en is pas yn’e njontjinde ieu begûn te fersakjen, troch boaiemdelling om’t it wiete klaai-op-feangebiet te yntensyf bemealle waard. Wylst de toer fuortsakke is yn’e sloppe grûn, stean de tsjerkemuorren ek bryk alle kanten út. Nei in slach oer it hôf, dat as in hast surreële berch fan grêven tsjin’e tsjerkemuorren oanleit, seach ik in âld man mei in grouwe kaai yn’e doar stean. De koster hold ús noch sawat in healoere oan’e praat, toande ús it tinkboerd foar de Alderheljenfloed fan 1570, in âld oerwurk, de kânsel, en it djippe midsieuske font. Oeral liezen wy stiennen mei opskriften yn it Nederlânsk.

Yn Leer, en ek yn Emden, wiene de boekhannels goed sortearre mei lokale publikaasjes. Mar oft it Eastfrysk noch lang meigean sil, bin ik wat pessimistysk oer. Foarsafier’t ik jongerein praten hearde, wie it gâns Hochdeutsch. De koster koe wol dialekt, mar soks praat men fansels net tsjin Nederlânske besikers. Op’e beukerskoalle wurde de bern al earst up Platt opfongen, krige ús heit te witten.

Wy bleaune fral op’e klaai juster yn Eastfryslân. It is bysûnder te sjen hoefolle’t it plattelân dêr op Grinslân en ús Fryslân liket. Moai binne de âlde doarpen, lykas Greetsiel, Pilsum, Groothusen. Oeral readmoppen swiere âlde tsjerken, grutte pleatsen op’e bou, en hjir en dêr sels in stins. It âlde Eastfryslân betsjoent jin, mar fierders binne de nijere huzen allegear wol ôfgryslik Dútsk. Lytse rútsjes, de gevels breed, dûnker, en sletten.

Mar efter de brune muorren giet gauris wol kwaliteit skûl. Wy dronken yn Emden oars hearlik tee út in pot op in stövje, nei’t ik in pear doarren earder yn’e grize winkelstrjitte in tsjok boekwurk oer Die Friesische Freiheit des Mittelalters – Leben und Legende (ed. Hajo van Lengen, Aurich 2003; yn’e oanbieding foar €10) opdutsen hie.

Sneon, tritich oktober 2010.

3 Responses to “Sa skean as Suurhusen”

  1. […] Lês fierder by André Looijenga […]

  2. plaatsman said

    Wij moeten nog altijd eens te Saterfriesen!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: