Frysk Deiblôch

It blôch fan André Looijenga

Tranströmer en besleine ruten

Posted by André Looijenga on 07/10/2011

In âlde Sweedske dichter, troch in oerhaal sûnt jierren net mear by steat om te praten, hat de Nobelpriis wûn. Fan’e middei tusken wurk troch rûn ik yn Grins in âld strjitsje del. By in antikwariaat seach ik efter de ruten brune stikken pakpapier plakt, dat rôp fan: opheffingsuitverkoop en 50% korting. (Timbuctoo oan’e Turftorenstraat, gean der ris hinne no’t it noch kin.) De eigner is der grutsk op dat der yn’e winkel neat elektroanysk is. Sels it pin-apparaat giet oer de tillefoanline.

Ik woe hast ôfrekkenje doe’t myn each foel op’e namme fan Tomas Tranströmer. In pears pocketboek, yn goed selskip op in taffeltsje. Het wilde plein. Gedichten 1948-1990. De Nederlânske oersetting is fan J. Bernlef.

De Nobelpriiswinner fan juster; dat ik koe it net lizzen litte.

No blêdzje ik yn Tranströmer om. Net alle fersen jouwe daalks tagong. It Sweedsk stiet der net neist (net dat ik dat flotwei lês). Frije fersen, lange rigels gauris. Guon fersen mei hiel lange rigels, lykas by Obe Postma wol, guon fersen binne proazagedichten. In wrâld om fierder yn om te doarmjen.

Hjir ien fan Tranströmer syn proazagedichten yn in, foarriedige, Fryske oersetting. Neffens it Nederlânsk fan Bernlef, en sûnder it Sweedske orizjineel sjoen te hawwen, dat al. Út’e bondel Mörkerseende (‘Nachtgesicht’) út 1970:

De boekekast

.

Hy waard út’e wente fan in deade helle. In pear dagen stie er leech, leech, ear’t ik him fulde mei boeken, al de ynbûne, al de swiere boeken. Dêrmei hie ik ek de ûnderwrâld binnenhelle. Eat kaam fan ûnderop, stiigde stadich en ûnferbidlik omhegen as in reuseftige kwikkolom. Mochtest dyn holle net ôfkeare.

.

De dûnkere dielen, sletten antlitten. Se lykje op de Algerijnen dy’t by de grinsoergong Friedrichstraße stiene te wachtsjen oant de Volkspolizei harren paspoarten kontrolearje soe. Myn eigen pas lei al in hiel skoft dêrbinnen tusken de glêzen koaien. En de dize dy’t dy deis yn Berlyn hong, hinget ek yn’e boekekast. Der hearsket dêrbinnen in oerâlde wanhope, dy’t smakket nei Passchendaele en de frede fan Versailles; âlder sels. De swarte, swiere âlde folianten – kom noch op se werom –, hja foarmje yn wêzen in soarte fan pas en binne sa tsjok om’t der troch de ieuwen hinne sa’n soad stimpels op fergarre binne. Blykber kin op reis dyn bagaazje net swier genôch wêze, no’t it neier komt, ast einlings…

.

Al de âlde histoarisy binne dêr, hja meie oereinkomme en ús famylje ynsjen. Der falt neat te hearren mar efter it glês ferwege hieltyd de lippen (‘Passchendaele…’). Moatst tinke oan in âld departemint (no folget in klearebare spoekferhaal), in gebou dêr’t portretten fan sûnt lang deade mannen efter glês hingje en op in moarn wie de binnenkante fan it glês beslein. Hja wiene nachts gien sykheljen.

.

De boekekast wie jitte machtiger. De loaitsen dwers oer de sônegrins! In glânzend flues, it glânzende flues op in dûnkere rivier dêr’t de keamer him yn spegelje moat. En meist dyn holle net ôfkeare.

Freed, sân oktober 2011.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: