Frysk Deiblôch

It blôch fan André Looijenga

Hans Pleschinski lies foar út Königsallee

Posted by André Looijenga on 12/05/2014

Niis wie ik hjir yn Grins by in lêzing fan Hans Pleschinski, in ferneamde Dútske Schriftsteller. Moarn 13 maaie sil er, nei it skynt, noch in lêzing hâlde yn Ljouwert. By de NHL sil dat wêze — it krekte tiid & plak wit ik eink net (nuverdernôch fûn ik sa gau op ynternet net in oankundiging). Pleschinski lêst foar en praat oer syn nijste roman: Königsallee. It boek is tige de muoite wurdich, giet oer Thomas Mann, oer de weropbou fan Dútslân nei de oarloch, oer kultuer, humaniteit, Bildung, fersoening en de leafde, en oer de grutte (manlike) leafde yn Thomas Mann syn libben. Pleschinski syn Königsallee kin ik elkenien fan herte oanriede: dat besykje der noch by te wêzen wannear’t dizze grutte skriuwer foarlêze sil oan de NHL yn Ljouwert!

Königsallee spilet him ôf yn Düsseldorf, yn de simmer fan 1954. Thomas Mann, de Nobelpreisträger, de grutste libbene Dútske skriuwer fan syn tiid, dy’t de nazi’s ûntflechte wie nei Switserlân, nei Amearika, is op toernee troch de Bûnsrepublyk. Tagelyk is ek Klaus Heuser weromkaam yn syn bertestêd, neidat er 16 jier yn Yndoneezje, Shanghai, Hongkong trochbrocht hat as sakeman. Heuser hie Mann kennen leard yn 1927, op it strân fan Sylt, dêr’t de ferneamde skriuwer fereale rekke op de 18-jierrige gymnasiast. De jonge kaam del yn München, waard de Muze fan Thomas Mann, de ynspiraasje ta de haadfigueren fan syn romans oer Joseph en faaks ek Felix Krull.

En no is Klaus Heuser werom yn Düsseldorf, krekt wannear’t Mann yn itselde lúkse hotel útfanhûs is. (Mear oer it ferhaal kin ik winliken noch net ferklappe: sneon bin ik begûn te lêzen, ik bin no healweis.)

Hans Pleschinski fertelde jûn ek oer hoe’t dit bysûndere boek ta stân kommen is. Al langer beschäftigt mei de 20e-ieuske klassiker(húshâlding) Mann, wie er fassinearre troch de “Klaus Heuser”, dêr’t Thomas Mann yn syn lêste jierren geregeldwei yn syn deiboeken oer skreau. Heuser moast wichtich west ha yn Mann syn libben en wurk, dat: wa wie Klaus Heuser eins? en wat wie der fan him woarn? — Pleschinski fertelde dat er doe mar it tillefoanboek krigen hat, en de earste Heuser te Düsseldorf dy’t er skille wie fuort in muoikesizzer fan Heuser syn nichtsje en erfgenamt. Dizze âldere dame noege de skriuwer daalks út en kom lâns as der mear witte woe “oer de leafde tusken Thomas Mann en har omke”.  In hutkoffer fol papieren, brieven, foto’s kaam oan it ljocht — dizze skatkiste hat, mei de rike skreaune neilittenskip fan de Mann-clan, laat ta dit tige lêzensweardige, ûnderhâldende, ferrykjende boek Königsallee.

KönigsalleeDútske boeken falle by ús yn Nederlân meastentiids bûten it berik fan de literêre radar. Ommers, de antennes steane, ek yn Amsterdam, suver inkeld rjochte op it Ingelske taalgebiet, wat nije nijsgjirrige boeken oangiet. Fandêre dat jo Pleschinski en Köningsallee jitte net kenne sille (hoewol, dochs in posityf besprek yn it NRC, sjoch mar). Komt der ea in oersetting yn it Nederlânsk? Ik betwivelje it: hoe’n konneksjes Mann yn de jierren ’20 en ’30 ek hie mei Nederlân, hoe’n rol Nederlân (en -nners) ek spilet op de eftergrûn yn it wurk fan Pleschinski (en fan Mann), ik eangje dat it lichtkâns allegearre fierstente Dútsk (en Dútsk-literêr) wêze sil foar de kommersjele útjouwerijen te uzes. (Of it moast wêze dat er oanfoarsjoen in bestseller yn it Ingelsk waard.)

Moat ik jo noch oertsjûgje? Lit dan myn wat singeliere geastdrift foar it skiene, goede, wiere yn de skriuwerij fan yn oansjen ôfbladderjende wrâldkultuertalen wat ekstra krêft bypûste wurde troch nimmen minder as Denis Scheck, kritikus en presentator fan it altyd moai makke boekeprogramma Druckfrisch (op de ARD, ienris de moanne let op de sneintejûn — it ûnmooglik útstjoerstuit tsjûget al fan kwaliteit). Scheck priizget (klik foaral efkes op dizze link, en besjoch & beharkje it filmke):

Königsallee skilderet (…) ek de har krekt fannijs formearjende samenleving yn de Bûnsrepublyk. “Wurk holp” — mei dit biedwurd ferdôve it neioarlochske Dútslân him oer de misdieden fan de nazitiid en de trauma’s fan flecht, ferdriuwing, bombardeminten. Pleschinski bringt in fan de earste sin ôf likegoed amusant as healwiis doar-iepen-doar-ticht-vaudeville op it toaniel — en in tûk spul oer seks en tekst, libben en literatuer, homoseksualiteit en hûchelerij. (…) In grandioas plezierige roman oer net-reälisearre dreamen fan wiere leafde, ivige roem en Dútsk nasjonalisme.

No sa! no sjen oft jo noch Pleschinski heare kinne as er by de NHL foardraacht. En dit boek oantuge, bygelyks by de ûnôfhinklike boekhannel Godert Walter (dêr’t ik fan ‘e jûn dizze skriuwer hearde en koart ek spruts — en se reklame meitsje mei Dútske boeken foar Dútske prizen.)

Moandei, tolve maaie 2014.

.

Tajefte: in Nederlânsktalich besprek op “Geheim weblog” fan Königsallee. De karakterisearring fan de figuer Ernst Bertram — leeftydsgenoat en freon fan Thomas Mann dy’t yn de mangel kaam meidat er oarsom àl in völkische nazi-meirinner waard en no nei de oarloch siket nei rehabilitaasje — is troch de skriuwer yndie faaks krekt wat swierder oanset as nedich wie. Hie jûn by de fragerûnde oan ‘e ein ek noch even frege nei dit personaazje (boppedat in ‘homo’, at jo dat sa neame kinne by in begjin-20e-ieusk yntellektueel, en dus spegeljend oan de relaasje Mann-Heuser), mar krige dêr net al te wiidweidich antwurd op.

Tajefte II: Hans Pleschinski hie ferline wike ek noch de trijejierlikse Literaturpreis der Stadt München wûn, foar syn oeuvre oant no ta. Yn Grins hie er in publyk fan heechút tsien man. Grutstepart like it boek net lêzen te hawwen, naam likegoed nei in noflike jûn ek net in boek mei nei hûs. (Soks soe wol wat better kinne, dochs, yn besikers en yn boekeferkeap.)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: