Frysk Deiblôch

It blôch fan André Looijenga

Posts Tagged ‘A.R. Scholten’

A.R. Scholten (1910-1944) hûndert jier

Posted by André Looijenga on 03/08/2010

Moarn sil it hûndert jier lyn wêze dat André Roelof Scholten berne waard, de jongstoarne frijsinnich-herformde dûmny, dichter en frisiast.

André Scholten waard berne yn Arnhim. Ik mien dat syn heit út Grinslân kaam, syn mem Friezinne wie en dat er sels it Frysk pas learde doe’t de húshâlding nei Fryslân ferfear. Ta myn fernuvering diele hy en ik deselde twa foarnammen.

Moarn is syn berte dus in ieu lyn. Miskyn dat de famylje deroan tinkt. Ik hie André Scholten graach op syn jierdei earje wold mei ien fan syn gedichten.

Ik bin no lykwols net yn Grins, dat ik haw Scholten syn bondel Jiergong net by de hân. Ik hie yn gedachten en publisearje op myn blôch dat iene gedicht oer in wurch hynder dat yn it stôf rôlet op in hite, droege simmerdei. André mocht wol oer maitiid en simmer, heinde ik op út syn fersen.

O, en wannear’t de literatuerbefoarderjende ynstânsjes wat sjen soene yn in werútjefte fan oarspronklik wurk en oersettings fan André Roelof Scholten, wol ik soks graach fersoargje. De hûndertste bertedei giet no ûngemurken foarby, mar foar syn santichste stjerdei (yn novimber 2014) set ik sa’n boek mei alle nocht op’e priemmen. 

(Sadree’t ik Jiergong wer yn hannen krij, hâlde jim inkelde gedichten fan André fan my te goede.)

Tiisdei, trije augustus 2010.

*** *** *** *** *** *** *** *** ***

Hjir it gedicht fan Scholten oer de simmer. Gjin hynder dat yn it stôf rôlet, mar wol in droege, hite wrâld allyk in wurch hynder. Mear it waar dat men no yn Ruslân hat, as hjirre by ús (bliid ta, oars). Wol in kreas sonnet, mei hiel wat fraaie wurden foar it beskriuwen fan in hittegolf. Hawar, lit ik de útdroegjende greiden fan André Scholten mar sprekke:

Droege simmer

.

No droeget skrok en skier de skrale finne;

it fee stiet stil te drôgjen, al den dei,

en skronf’ljend skroeie yn’e gleone sinne

de greiden, en it lêste grien wurdt wei…

.

De hjitte hynders gean’ beswit en stinne,

stramplich en tyskjend oer’e moud’ge wei…

In wurch hoars lyk leit dêr de ierde hinne,

migjend en hetsich nei it dreech krewei.

.

Gril oer de toarre, groederige grûn

libbet en lôget, wimerjend fan de kimen,

it simmersk ljocht.

                          O, fan dy gloed’ oerrûn,

sil alle tier yn ‘t neare weagjen swime!

Nea hat in wurge dei sa helpleas hime

om ‘t myld gewynder fan in koele jûn…

Tiisdei, tsien augustus 2010.

Advertisements

Posted in Skriftekennisse | Tagged: , , , | 3 Comments »

André Roelof Scholten

Posted by André Looijenga on 14/04/2010

Ik hie altiten tocht dat ik de iennichste wie mei dizze twa foarnammen. Mar okkerjiers krige ik de literatuerskiednis fan Klaes Dykstra yn hannen. Dy trochlêzend foel op in dei myn each op in bekinde namme: André Roelof Scholten (1910-1944).

It is in tsjirmerich en ûnhiemsk gefoel om ynienen dyn eigen namme swart op wyt te lêzen, mei jierren fan berte en fan ferstjerren derby.

Sûnt wist ik fan it bestean fan in oare André Roelof, dy’t dichte hie (en tragysk jong stoarn wie). Hy wie dûmny, en hie yn’e jierren tritich ien dichtbondel en ien oersetting (Coleridge syn Ancient Mariner) publisearre.

Lêsten kaam kaam ik yn’e Wadman-biografy fan Joke Corporaal myn foarnammengenoat wer tsjin. Wadman rekke yn’e tritiger jierren befreone mei Scholten, dy’t doe krekt troud wie en frijsinnich herformd dûmny wurden yn Âldeholtwâlde en Ter Idzert. Scholten hold him bot dwaande mei it Frysk. De Scholtens skine de earsten west te hawwen dy’t yn it Frysk foar de tsjerke trouden. Lykwols wie Frysk net syn earste taal; hy woeks op op ferskate plakken yn Nederlân, en pas doe’t de húshâlding yn Fryslân bedarre skeakele er as jonge om nei de taal fan syn mem har famylje.

Jiergong, Scholten syn iennichste bondel (1936), lies ik dizze wike foar it earst. In moai útjûn boekje, mei op side 13 in houtfyk fan kastanjeblossem. De measte gedichten hawwe natoerferskynsels as sfearoanlieding, en binne oardene neffens de rûngong fan it jier. Der sitte sonnetten tusken, mar meast oare rymskema’s, yn kûpletsjes as wiene it lieten.

André Roelof Scholten sil op 4 augustus 2010 hûndert jier lyn berne wêze. In protte hat er net skreaun, en wat er skreau, is hast fergetten. Yn’e hjoeddeiske blomlêzings is er net opnomd. Dochs wol ik myn nammegenoat by dizze earje mei in gedicht út syn bondel. In bytsje atypysk giet it net oer maitiid, beammen en blommen. Neat gjin dizenige Jongfryskerij, mar in heftige dûns:

Czardas – II

.

No dûnsje, dûnsje, dûnsje wy

en giselje by pearen

aloan en wer, en wer opnij:

yninoar wei, allinne frij,

ús ta elkoar te kearen.

. Read the rest of this entry »

Posted in Skriftekennisse | Tagged: , , , , , , , , , , , | 6 Comments »