Frysk Deiblôch

It blôch fan André Looijenga

Posts Tagged ‘nammen’

André Roelof Scholten

Posted by André Looijenga on 14/04/2010

Ik hie altiten tocht dat ik de iennichste wie mei dizze twa foarnammen. Mar okkerjiers krige ik de literatuerskiednis fan Klaes Dykstra yn hannen. Dy trochlêzend foel op in dei myn each op in bekinde namme: André Roelof Scholten (1910-1944).

It is in tsjirmerich en ûnhiemsk gefoel om ynienen dyn eigen namme swart op wyt te lêzen, mei jierren fan berte en fan ferstjerren derby.

Sûnt wist ik fan it bestean fan in oare André Roelof, dy’t dichte hie (en tragysk jong stoarn wie). Hy wie dûmny, en hie yn’e jierren tritich ien dichtbondel en ien oersetting (Coleridge syn Ancient Mariner) publisearre.

Lêsten kaam kaam ik yn’e Wadman-biografy fan Joke Corporaal myn foarnammengenoat wer tsjin. Wadman rekke yn’e tritiger jierren befreone mei Scholten, dy’t doe krekt troud wie en frijsinnich herformd dûmny wurden yn Âldeholtwâlde en Ter Idzert. Scholten hold him bot dwaande mei it Frysk. De Scholtens skine de earsten west te hawwen dy’t yn it Frysk foar de tsjerke trouden. Lykwols wie Frysk net syn earste taal; hy woeks op op ferskate plakken yn Nederlân, en pas doe’t de húshâlding yn Fryslân bedarre skeakele er as jonge om nei de taal fan syn mem har famylje.

Jiergong, Scholten syn iennichste bondel (1936), lies ik dizze wike foar it earst. In moai útjûn boekje, mei op side 13 in houtfyk fan kastanjeblossem. De measte gedichten hawwe natoerferskynsels as sfearoanlieding, en binne oardene neffens de rûngong fan it jier. Der sitte sonnetten tusken, mar meast oare rymskema’s, yn kûpletsjes as wiene it lieten.

André Roelof Scholten sil op 4 augustus 2010 hûndert jier lyn berne wêze. In protte hat er net skreaun, en wat er skreau, is hast fergetten. Yn’e hjoeddeiske blomlêzings is er net opnomd. Dochs wol ik myn nammegenoat by dizze earje mei in gedicht út syn bondel. In bytsje atypysk giet it net oer maitiid, beammen en blommen. Neat gjin dizenige Jongfryskerij, mar in heftige dûns:

Czardas – II

.

No dûnsje, dûnsje, dûnsje wy

en giselje by pearen

aloan en wer, en wer opnij:

yninoar wei, allinne frij,

ús ta elkoar te kearen.

. Read the rest of this entry »

Posted in Skriftekennisse | Tagged: , , , , , , , , , , , | 6 Comments »

Dûbelde nammen

Posted by André Looijenga on 16/02/2010

In namme. De measten fan ús sil wend wêze datst der ien krijst by dyn berte en datst it dêr de rest fan dyn libben mei dochst. In part fan dyn namme is eins neat oan te dwaan: de famyljenamme erfst gewoan fan dyn heit (eventueel dyn mem). Foarnamme of -nammen, en ropnamme, kieze dyn âlden meast mei soarch út. As it mei sit wurdst (al as net direkt) ferneamd en bist mei dyn namme eksplisyt lid fan in famylje wurden.

Mar nammen kinne feroare, of sels wiksele, wurde. Ik freegje my ôf wat soks betsjut foar hoe’t ien himsels sjocht.

In namme feroarjen hast yn soarten. Op it earste gesicht lytse feroarings, foaral oan ropnammen, binne binnen ús eigen kultuer folslein akseptearre. In Durk kin in Dick wurde (of vice versa). Benammen yn in provinsje mei Saakjes en Fokjes komt soks gauris foar, tink.

Yngripender liket it wannear der echt in ‘fertaling’ plakfynt. Bekind binne fansels gefallen fan minsken dy’t nei Amearika emigrearren en dêrby yn’e ‘Nije Wrâld’ ek in nije (lês: Ingelsk klinkende) namme oannamen. Ast ek dyn namme, dy’t sa ticht liket te sitten by wa’st en wat’st ‘echt’ bist, feroarest, is it miskyn eins wol lykas wurdst sels in nij minske.

Doe’t ik ferline jier yn Ingelân studearre, haw ik guon minsken met dy’t yndied in oare namme oannomd hiene. Ûnder Sjinezen dy’t nei it bûtenlân sille te studearjen is it normaal en kies sels in ‘Europeeske’ namme, om’t wy net-Sjinezen harren drege Sjineeske nammen dochs net útsprekke kinne soene. Hoe kiest sa’n twadde namme, freegje ik my dan ôf, en hoe soe it wêze om mei twa nammen rûnrinnend op’e oerlap fan twa wrâlden te stean.

Tiisdei, sechtjin febrewaris 2010.

Posted in Taal | Tagged: , | Leave a Comment »