Frysk Deiblôch

It blôch fan André Looijenga

Posts Tagged ‘Ulbe van Houten’

Ein fan’e mars

Posted by André Looijenga on 14/05/2010

Juster lêsde ik, efkes tuskentroch, de novelle Ein fan’e mars fan Ulbe van Houten. Ik wie eins hielendal net fan doel om wat te lêzen dat betrekking hat op’e ‘histoaryske aktualiteit’ (om sa te sizzen), mar it kaam moai út. Ein fan’e mars is in ferhaal dat ik net ferwachte hie yn Van Houten syn bondel Rook fan it lân (twadde, bot feroare edysje út 1965). De novelle beskriuwt de Dútske oanfal op it neutrale Nederlân fan 10 oant 15 maaie 1940, fanút it perspektyf fan in Fryske serzjant waans ienheid der net oan takomt om ynset te wurden.

Ein fan’e mars grypte my, fanwegen de ynblik dy’t it ferhaal liket te jaan yn wat der barde doe yn maaie 1940, en foaral yn’e chaos en ûndúdlikens dy’t de oarloch brocht. It fernuveret my altiten om te merken hoe gewoan it Nederlân fan’e jierren tritich eins wie. De Oarloch is ommers sa’n itichpunt yn ús nasjonale mythology wurden dat wy ferjitte dat it Nederlân fan foar de oarloch gewoan itselde moderne, wolfarrende en in bytsje wrâldfrjemde Nederlân wie as dat fan no. Der wiene yn 1940 gewoan autodiken en broadroasters, bygelyks.

Van Houten beskriuwt de yndrukken fan’e skoalmaster Wytse Wouda dy’t sûnt’e mobilisaasje serzjant is yn Haarlim. Hy is kommandant fan in ‘bataljonstrein’ dy’t fanôf Haarlim yn’e rjochting fan Rotterdam marsjearret. Orders om te fjochtsjen krije se noch net, en at se 14 maaie yn’e greiden benoarden Rotterdam binne, is der neat mear te rêden. Behalven it moaie Frysk, makket it dokumintêr oandwaande karakter fan Ein fan’e mars de muoite fan it lêzen in njue. Oarloch yn it oars sa keurige, fredige Nederlân is in boarne fan myld en soms wrang surréalisme. De serzjant en de wachtmeester krije bôle út’e broadroaster mei boerebûter at se ynkwartierd binne, de wachtmeester ferbynt it poatsje fan in lyts hûntsje: alles freonlik en gewoan, hjir op’e râne fan’e ôfgrûn…

Read the rest of this entry »

Advertisements

Posted in Skriftekennisse | Tagged: , , , , , , | 3 Comments »